RSS

Archives de Tag: recep tayyip erdogan

Turquie, la crise permanente comme outil de domination

Turquie, la crise permanente comme outil de domination

The Conversation

21 juillet 2016

Capture d’écran 2016-07-24 à 07.38.40

LIRE LA SUITE

Publicités
 
Poster un commentaire

Publié par le juillet 24, 2016 dans Media, News

 

Étiquettes : , , , ,

Turkey’s Choice: From de facto presidential regime to de jure authoritarian regime

Turkey’s Choice: From de facto presidential regime to de jure authoritarian regime

Samim Akgönül

Bridging Europe

 (November 4, 2015) 

8192826

After November polls, Turkey undeniably enters into a new era. This will have an effect on Turkey’s future, its surrounding neighborhood and Europe as well. Besides accusations on electoral frauds and a flagrant unfairness on the campaign side, Turkey’s choice is very different from that of June 7th. During these months, the country counted more than 1000 deaths. ​​

Important feature on this second round is that there were 356,282 more voters (i.e. 56,608,817 in June compared to 56,965,099 in November) and that voter turnout was slightly higher (83,92% in June compared to 84,58% in November). AKP increased its support by 8,54% whereas MHP lost 4,36%.
photo__7_
AKP’s triple strategy

AKP’s political strategy in November polls has paid off. Since June 8, just after the first round, the ruling party defined its new goals that led to such a resounding win:

  1. To keep the power at any cost. Sharing it and/or accepting another party’s influence on the state apparatus (e.g. justice, media) was seen by AKP leadership as an enormous risk due to the tremendous corruption cases looming ahead, coupled with severe accusations on war crimes in Syria and support of ISIL. Thanks to the nationalists of MHP, this strategy was successful as a possible coalition between AKP and MHP could not be reached. Therefore, AKP kept the power even if it had not outright majority;
  2. To develop an ultra-nationalist and ultra-Islamist discourse towards binding nationalist voters. The warlike rhetoric largely contributed to that. Many MHP voters turned to AKP this time, thus pushing MHP out of central Anatolia, its traditional fiefdom;
  3. To nourish a belligerent rhetoric and criminalize HDP as the political branch of PKK. AKP succeeded on that because PKK played very well its role responding to the state violence with violence, creating uncertainty in the West and urging conservative Kurds to come back to AKP.

Surprisingly, AKP achieved to get endorsed by supporters of smaller parties, a fact that unveiled the degree of polarization in the political landscape. Although AKP’s landslide was unexpected for the party itself and its political opponents, this broad support might finally be poisonous for AKP due to the following reasons:

 
Poster un commentaire

Publié par le novembre 5, 2015 dans Media, News

 

Étiquettes : , , , , , , , ,

TURQUÍA. De Ataturk a Erdogan: el islam como instrumento de poder

TURQUÍA. De Ataturk a Erdogan: el islam como instrumento de poder

por Samim Akgönül

VANGUARDIA DOSSIER

JULIO / SEPTIEMBRE 2015

 

 

Samim Akgönül, Universidad de Estrasburgo

El islam como instrumento de poder en la Turquía contemporánea, de Mustafa Kemal Atatürk a Recep Tayyip Erdogan

Turquía es un país singular. Lo es por su posición geográfica, pero igualmente por su construcción nacional, siempre inacabada. Junto con otros países en los Balcanes y en Oriente Próximo, el país es uno de los herederos del Imperio otomano que había desarrollado un sistema social original. Era un imperio dotado de una “continuidad territorial” cuyo centro irradiaba sobre las tres orillas del mar Egeo. En su apogeo (siglos XVI-XVII), el Imperio dominaba, en diverso grado, un vasto territorio que comprendía los Balcanes, las orillas del mar Negro, el Cáucaso, Mesopotamia, el Makrech y el Magreb. En este vasto territorio, la organización social se basaba en la pertenencia religiosa que cabe resumirse en una autonomía no territorial. Los súbditos del sultán eran al propio tiempo miembros de los millet, comunidades religiosas bajo la autoridad de un jefe religioso, sin distinción de grupo étnico, lingüístico o geográfico. En consecuencia, desde 1454, todos los súbditos ortodoxos del sultán pertenecen al rum millet, ya sean helenófonos, arabófonos o eslavófonos. Del mismo modo, únicamente los armenios gregorianos pertenecían al ermeni millet, y no los armenios católicos o protestantes situados en millet religiosos respectivos.

En cuanto a los musulmanes, que forman el Millet i hâkime, se hallaban bajo la autoridad doble del sultán-califa (jefe, por tanto, de los creyentes) y del jeque ül Islam, ya fueran turcófonos, arabófonos, eslavófonos (bosnios y pomaks, por ejemplo) o conversos. De este modo, la percepción social en este Imperio se ha basado sobre todo en la pertenencia religiosa que tendría un impacto importante durante la construcción nacional del siglo XIX. Esos procesos de homogeneización de las “naciones” imbricadas a lo largo de cinco a siete siglos se basarían casi exclusivamente en la pertenencia religiosa antes que sobre la etnicidad, la lengua o la geografía.

Kemalismo: los turcos deben ser musulmanes sin parecer musulmanes

Por lo tanto, y contrariamente a lo que pueda pensarse, desde la fundación de la República (1923), el islam se halla más que presente en la ideología kemalista, de dos maneras.

En primer lugar, los nacionalistas de primera hora, desde finales del siglo XIX (1), adoptan el islam como criterio principal de pertenencia a la nueva nación turca. Los kemalistas han seguido esta vía: los turcos son musulmanes. Los musulmanes del Imperio que no son turcos y/o turcófonos pueden ser asimilados, de grado o por fuerza. Pero los turcófonos no musulmanes (2) no pueden ser incluidos en la nación turca. En consecuencia, el intercambio obligatorio de poblaciones entre Turquía y Grecia, decidido en 1923, tenía como único criterio la pertenencia religiosa. Este intercambio es entre musulmanes y ortodoxos y no entre turcos y griegos.

Ahora bien, aquí arriba el término “pertenencia” se ha empleado de forma deliberada. Y es ahí donde reside la paradoja turca. Los kemalistas consideraban que la causa principal de la caída del Imperio otomano era el islam, considerado como una religión atrasada y un freno del progreso técnico y social. Por tanto, el régimen kemalista quiso modelar una nación musulmana, sin duda, pero de visibilidad occidental. Durante este periodo, la pertenencia musulmana (por tanto, oriental) del país se ha difuminado debido a políticas radicales tendentes a una arquitectura civil, una educación laica, contrarias a costumbres orientales y musulmanas, al alfabeto árabe, al llamamiento a la plegaria en árabe, etcétera. El islam era el criterio principal de la “turquicidad”, pero al mismo tiempo se asimilaba a la “arabidad”. Los turcos habían de ser musulmanes sin parecer tales.

Pero, al mismo tiempo, los kemalistas no han querido un sistema laico a la francesa, de separación entre religión y Estado. Muy al contrario, la abolición del califato en 1924 fue acompañada de la creación de la Administración de Asuntos Religiosos (Diyanet), un verdadero califato político bajo el control directo del primer ministro. Desde entonces, la Diyanet se ha convertido en la administración pública más importante, dotada de 150.000 funcionarios (3). Durante los primeros decenios de la República, los imanes, súper centralizados a través de esta organización, han desempeñado el papel de intermediarios entre la ideología estatal y el pueblo, contribuyendo a la laicización de la población y difundiendo mensajes más nacionalistas que religiosos. En consecuencia, la religión musulmana fue uno de los instrumentos de la construcción nacional turca.

“Síntesis turco-islámica”: los turcos deben ser musulmanes y deberían poder parecer musulmanes

Este periodo de laicización coercitiva de 1923 a 1950 ha creado de modo natural una oposición natural popular en las clases anatolias. Por otra parte, por un lado el islam era considerado como la manifestación de un modo de ser de las clases agrarias (y sólo se toleraba en la medida en que no pasara de ahí) y, por otra parte, era un islam centralizado y domesticado, de forma que las diversas y diversificadas manifestaciones religiosas quedaban difuminadas en el seno de la población. Esta población, a partir de los años cincuenta, ha experimentado un rápido proceso de urbanización y ha sufrido un éxodo rural sin precedentes en el país. Cuanto más se ha urbanizado esta población, tanto más se ha hecho sentir una sensación de disgusto con relación al régimen laicista (más que laico) y elitista, circunstancia que ha dado lugar a la aparición de una oposición política. El Partido Demócrata, fundado en 1945 al día siguiente de la Segunda Guerra Mundial, en la que Turquía no participó, navega sobre este sentimiento de alteridad entre el bajo pueblo profundamente piadoso y las elites políticas profunda y artificialmente occidentalizadas. De esta manera, bajo el pretexto de subrayar las virtudes de la democracia multipartidista, Adnan Menderes, uno de los líderes del Partido Demócrata, no dudó en lanzar a las multitudes: “si así lo queréis, podéis hacer que vuelvan la charia y el califato” (4).

El Partido Demócrata llegó al poder en 1950 utilizando los sentimientos religiosos de la población, con dos consecuencias sociales y políticas. En primer lugar, hubo una consecuencia corto plazo. En los diez años que el Partido permaneció en el poder, Turquía fue testigo de un regreso de visibilidad religiosa con un nuevo auge de la construcción de mezquitas suníes, la vuelta al llamamiento a la plegaria en árabe, una visibilidad menos clandestina de las cofradías religiosas, etcétera. Pero la consecuencia más importante fue, en adelante, de carácter estructural: todos los movimientos políticos, tanto de derecha como de izquierda (casi todos populistas), utilizarían en lo sucesivo la carta religiosa, hecho que ha proseguido hasta nuestros días. Este regreso del islam a la vida pública se reforzó incluso -¡oh sorpresa!- a raíz de los tres primeros golpes de Estado militares, in crescendo, de 1960, 1971 y 1980. La palma le corresponde al golpe de Estado militar el 12 de septiembre de 1980 que instaló en el poder una ideología simplista y superficial frente al Peligro (con P mayúscula) del comunismo: la síntesis turco-islámica. El término “islamidad” se convirtió a partir de esa fecha en el instrumento principal frente a la izquierda socialista, duramente reprimida e incluso aniquilada. Los cursos de religión (suní) fueron obligatorios en las escuelas públicas y la sociedad entró de nuevo en un ambiente de moral islámica cada vez más patente. También en este caso la Diyanet fue el instrumento principal de los militares y del régimen instalado por ellos a continuación. En este periodo de los años ochenta y noventa se aceleró la apertura de escuelas de imanes y predicadores (imam-hatip), auténticos institutos que se convirtieron paulatinamente en un verdadero sistema educativo paralelo ultraconservador destinado no a formar a imanes como indica su nombre, sino a una generación tan nacionalista como musulmana frente a los movimientos de izquierda liberal y, a veces, libertaria. Con esta generación se reforzaría el islam político a principios del decenio del 2000.

Islam político: los turcos deben ser musulmanes y deben parecer musulmanes

Como queda claro más arriba, el islam siempre ha estado presente en la política en Turquía. Pero la transformación de este “islam en la política” en un “islam político” es un proceso lento, digamos que se trata de una verdadera historia de éxito. Este islam político tiene un nombre emblemático: el de Millî Görüs –una “visión nacional”-, pero en el sentido que los otomanes daban a este término de millet, comunidad religiosa. Fundada tras el golpe de Estado militar de 1960, los diferentes partidos políticos de esta corriente han formado parte del sistema político. A lo largo de los años setenta y noventa, el islam político se construyó sobre tres pilares: islamismo, estatismo económico y anti-occidentalismo. En una sociedad crecientemente musulmana, pudo valerse de una base electoral segura pero siempre en riña con los militares y la elite kemalista, que desearían conservar la religión como monopolio utilitario. Ahora bien, tras el golpe de Estado “posmoderno” del 28 de febrero de 1997, en que los militares obligaron a dimitir al líder histórico del movimiento, Necmettin Erbakan, del cargo de primer ministro (la primera vez que lo ocupaba), se produjo una ruptura, al menos aparente, en el movimiento. La joven generación de islamistas, salidos casi todos de las escuelas imán-hatip, fundaron un partido, el de la Justicia y el Desarrollo (AKP) bajo el liderazgo del alcalde de Estambul, un tal Recep Tayyip Erdogan. Esta nueva generación de islamistas obró un cambio de discurso a tres niveles esenciales, que se reveló como un cambio de fachada.

Defendían los comportamientos religiosos no en nombre del islam, sino en el de las libertades religiosas de acuerdo con los principios europeos. De este modo, durante el primer decenio de los años 2000, el AKP en el poder desde el 2002 aceleró las reformas encaminadas al ingreso en la UE obteniendo el apoyo de la izquierda liberal. Sin embargo, rápidamente, sobre todo después del 2007, fue patente que la UE no era más que un pretexto para instaurar un régimen cada vez más islamista. Desde el momento en que Recep Tayyip Erdogan pudo eliminar –gracias al apoyo de la UE- todas las instituciones de tutela del régimen, como las fuerzas armadas y la elite laica, Europa se convirtió en un factor secundario, incluso ausente del discurso político. El régimen, que evolucionaba hacia el autoritarismo, llegó a construir incluso gradualmente un discurso antieuropeo basado sobre la alteridad religiosa.

Defendían la economía de mercado para crear una nueva burguesía media y una nueva elite financiera, muy conservadora, de forma que instauraron en realidad todo un sistema de capitalismo de Estado en que la clase media se volvió completamente dependiente del poder.

Y, por último, el AKP en el poder ha obrado una ruptura en la política exterior, acercándose a su región inmediata para convertirse en un líder regional. Ahora bien, también en este caso, el enfoque identitario (el islam suní) ha substituido rápidamente los principios del punto de partida. Ankara, en lo sucesivo, se encuentra aislada sobre todo en sus relaciones ambiguas con el Estado islámico en Siria e Iraq.

Recep Tayyip Erdogan había sido apoyado por un amplio sector de la población turca, de la rural a las nuevas clases desfavorecidas de las ciudades, de los conservadores a la izquierda liberal, de los turcos a los kurdos, porque suscitaba una esperanza de transformación de los instrumentos de un régimen autoritario centralizado.

Ahora bien, Erdogan ha optado precisamente no por transformar este aparato, sino por acapararlo. Este aparato ideológico del Estado, de la educación nacional a la Diyanet, de la prensa amordazada a los servicios secretos, había favorecido una laicización forzada de la población y sólo había triunfado en parte. Este mismo aparato, exactamente el mismo, existe para deslaicizar a esta misma población, como un “péndulo de Foucault”, en una actitud revanchista. Este mismo aparato, concentrado entre las manos del presidente de la República, que ya no tolera ningún contrapoder, está obsesionado por el cuerpo de la mujer, por la práctica religiosa, por una moral religiosa que excluye todo comportamiento a-islámico. Restablece un pasado otomano totalmente reconstruido y mitificado y se aleja a gran velocidad de los principios de la democracia, de los derechos humanos y del Estado de derecho, sin hablar de la protección de toda clase de minorías. El objetivo es instaurar un régimen entero concentrado entre las manos de un solo hombre, como fue el caso de los años veinte del siglo XX, sirviéndose también de la religión islámica, pero a la inversa.

Notas

  • El movimiento de los Jóvenes Turcos, fundado en 1889 y llegado al poder en 1908
  • Como los karamanlides, turcófonos ortodoxos de la Anatolia central
  • En el 2104, el presupuesto de la Administración de Asuntos Religiosos fue de dos millardos de euros, totalizando más de 8 ministerios reunidos. A título de ejemplo, el ministerio de Asuntos Exteriores tiene un presupuesto de mil millones de euros o el ministerio de Sanidad, de mil doscientos millones de euros
  • Discurso de A. Menderes, primer ministro, en abril de 1954; es decir, 30 años después de la abolición del califato
 
Poster un commentaire

Publié par le juin 14, 2015 dans Nouvelles Publications

 

Étiquettes : , , ,

Turquie : entretien avec Samim Akgönül – ARTE

Turquie : entretien avec Samim Akgönül 

ARTE THEMA 2 juin 2015

 
Poster un commentaire

Publié par le juin 3, 2015 dans Media

 

Étiquettes : , , , , , , , , , , ,

Ce que cherche Recep Tayyip Erdogan en Afrique

Ce que cherche Recep Tayyip Erdogan en Afrique

 

Les hésitations de la politique étrangère turque

Orient XXI > Magazine > Samim Akgönül > 28 janvier 2015

Le président turc Recep Tayyip Erdogan s’est rendu cette semaine en Afrique de l’Est en commençant par l’Éthiopie puis, après une interruption au milieu de son programme pour assister aux obsèques du roi Abdallah d’Arabie saoudite, à Djibouti et en Somalie. L’engouement d’Ankara pour l’Afrique est relativement récent, et en rupture avec la politique étrangère traditionnelle de la Turquie.

arton800-resp657

e n’est pas la première fois que l’on est témoin de l’inconsistance de la politique étrangère turque, plus conjoncturelle que structurelle. La première rupture avait eu lieu au lendemain de la seconde guerre mondiale. Après une politique quasi-isolationniste, la Turquie avait dû choisir son camp. Elle était devenue partie du monde occidental, plus ou moins soumise à la puissance américaine. Un virage — certes timide — s’est opéré dans les années 1960, quand l’unilatéralisme (américain) a commencé à être jugé dangereux et inopérant, Ankara tentant de diversifier ses partenaires, de l’Union des républiques socialistes soviétiques (URSS) à la Communauté économique européenne (CEE). Mais le cap restait identique : l’Occident, autant en tant qu’objectif stratégique que projet civilisationnel.

Les choses changent à partir des années 1990. Des approches néo-ottomanistes et néo-panturquistes1 réhabilitent le passé ottoman à l’intérieur du pays et dans les relations extérieures. La période de la présidence de Turgut Özal (1989-1993) est celle où les Balkans reviennent dans la ligne de mire d’Ankara. Mais c’est surtout les républiques «  turcophones  » de l’Asie centrale, fraîchement libérées de l’ex-Union soviétique, qui ont remis au goût du jour la volonté de se poser en leader du monde turcophone. Cependant c’est un échec cinglant. Non seulement la Russie et l’Iran ne laissent pas le terrain libre à la Turquie dans leur hinterland mais de surcroît, ces Républiques centrasiatiques apprécient peu le comportement paternaliste d’Ankara.

À partir de la deuxième moitié des années 1990, avec la montée de l’islam politique en Turquie, le cap a changé à nouveau. Millî Görüş, le mouvement fondé par Necmettin Erbakan dans les années 1970 commence à dominer petit à petit la scène politique, en promouvant l’islam sunnite et surtout en diabolisant cet Occident mécréant. Le pouvoir actuel, issu de la scission de ce mouvement en 2001 a opéré deux accélérations spectaculaires au début des années 2000 : l’une à propos des réformes européennes jusqu’en 2007  ; l’autre dans le réchauffement des relations avec les voisins qui s’est avéré plus idéologique (islam politique) que stratégique. Plus le pouvoir de Recep Tayyip Erdogan se personnalisait, plus les relations étrangères devenaient irrationnelles, avec l’objectif évident de prendre le leadership du monde musulman.

LIRE LA SUITE

 
Poster un commentaire

Publié par le janvier 28, 2015 dans Media

 

Étiquettes : , , , , , , ,

Türkçe-Osmanlıca tartışması üzerine bir kaç cümle !

Türkçe-Osmanlıca tartışması üzerine bir kaç cümle !

Samim Akgönül

Capture d’écran 2014-12-26 à 12.28.23

Biraz bekledim neler yazılıyor çiziliyor görebileyim diye. Bu dil konusunda bir iki kelâm da ben etmek isterim. Ama başlamadan evvel bir kaç ön veriyi kayda düşüp bir kenara koymak şart.

  • Aklımızda tutalım

 

  1. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasal davranış kodlarını uzaktan da olsa takip edenler artık gayet iyi anladılar. Sayın Erdoğan’ın gündem sıkıştıkça sarıldığı üç adet can simidi var ve üçü de gayet etkili : “ecdadımız”, “alkol”, “kadın vücudu”.
  2. Bu üç can simidi dış politika, yolsuzluk, ekonomi gibi makro konuları saklamak için birbirleriyle iç içe geçmiş bir şekilde ya da dönüşümlü olarak kullanılıyor ve hep de başarıya ulaşıyor. İspatı : bu yazı faizli valiz dolusu para ya da Türkiye’de basın özgürlüğü üzerine değil Osmanlıca üzerine. Doğum kontrolü üzerine de olabilirdi…
  3. Türkiye’nin kamuoyu önderleri o kadar kutuplaşmış bir durumda ki iktidarın iktidarının başının ağzından çıkan her kelime bir tarafça canhıraş savunulurken diğer tarafça nefretle reddediliyor.
  4. Halbuki (bu kelimeyi aklınızda tutunuz lütfen) Sayın Erdoğan’ın alametifarikası, var olan bir entellektüel tartışmayı alıp, dönüştürüp, zıt amaçlar için yürürlüğe sokması. Yani aslında her gündem değiştirme operasyonunda söylediklerinin bir kısmı doğru. Vardığı sonuçlar (ya da danışmanlarının vardıkları sonuçlar) tamamen yanlış olsa da. İşte bu yüzden Reisin gözüne girmek için canhıraş savunanlar da, Erdoğan diyorsa mutlaka yanlıştır diyenler de kendi tezlerini savunmak için rahatlıkla argüman bulabiliyorlar. Bütün körler fili tuttukları yerden tarif ediyor. Elbette bu satırların yazarı dahil.

Bu önermeleri aklımızın bir yerinde tutup Dil konusuna girebiliriz.

karika 1

  • Dil bir iletişim aracı değildir.

 

  1. Evden çıktınız, kapıyı çektiniz, tek başınızasınız, yani bir düşünceyi “iletecek” kimse yok etrafınızda. Ve kapıyı çektiğiniz anda anahtarları içerde unuttuğunuzu fark ettiniz. Ağzınızdan dökülen kelimeler hangileri ? Ya da ayak küçük parmağınızı sehpanın ayağına çarptığınızda ne diyorsunuz kendi kendinize ? Ya da sevişirken, ağlarken, hayıflanırken nece konuşuyorsunuz ? « Lisanımın sınırları Dünyamın sınırlarıdır” diyor Ludwig Wittgenstein (Tractacus, 1921). Dil bir iletişim aracı değildir, düşüncenin ta kendisidir. Kullandığınız dil ne kadar zengin ve çeşitli ise dünyanız da o kadar geniş, kullandığınız diller ne kadar çok ise dünyalarınız o kadar çok demektir.
  2. Dilin zenginliği elbette sadece kelime haznesiyle ölçülemez. Diller betimlemeye ihtiyaç duydukları şeyleri betimlerler. O şeyler yoksa betimlemezler. Dilbilimciler buna işaretleyen / işaretlenen (signifiant / signifié) diyorlar. Eğer işaretlenen yoksa işaretleyen de yoktur. Foucault’nun “ismi yoksa cismi yoktur” demesi gibi
  3. Fakat bazen dilin işaretlemeye ihtiyaç duymadığı şeyler (nesneler, kavramlar) ortaya çıkar. Milliyetçilik öncesinde, dil “milli dil” olamadan önce, yani aynı toplum gibi homojen ve saf olması talebi yokken bütün diller hiçbir komplekse kapılmadan başka dillerden işaretleyen ithal eder, o işaretleyenleri dönüştürür, telaffuzunu değiştirir, ekler yapıştırır ve benimserler. Bu doğal bir süreçtir ve her zaman dili (dolayısıyla dili kullananın dünyasını) zenginleştirir. Elbette bu Türkçe için de geçerlidir.
  4. Milliyetçilikle beraber dile yeni bir görev yüklenir. Bu görev inşa edilen ulusa elbise dikmek olarak betimlenebilir ve böylece dil araçsallaşır. Bir şey yaratmak için yaratılan bir alete dönüşür. İsmi değişir (Boşnakça, Sırpça, Hırvatça, Karadağca…’nın aynı dilin değişik ulusal isimlerinde olduğu gibi), “ötekinin” işaretleyenleri mümkün olduğunca “temizlenir” (Türkçede olduğu gibi, bize fazla yakın ötekinin dili reddedilir, yasaklanır hatta yok edilir). Buna glottocide diyebiliriz. Hatta bazen ölü dil canlandırılır (İbranice örneğinde olduğu gibi). Dil artık hem kılıçtır hem de kalkan.

Artık Osmanlıca, Türkçe tartışmasının kalbine girmeye hazırız.

karika 2

  • Osmanlıca, Türkçe, Osmanlı Türkçesi, “Eski Türkçe”, vs.
  1. Osmanlı imparatorluğu tebaasının “Osmanlıca” konuştuğunu düşünmek prezantist bir tarih yazımının (historiographie) Osmanlı imparatorluğu tarihini ihtiyaca göre Türkleştirerek ya da İslamlaştırarak rehabilite etmeye çalışması sonucunda ortaya çıkan bir yanılsama. Osmanlı İmparatorluğu’nun tebaası başta Helence, Ermenice, Türkçe, Kürtçe, Arapça, Süryanice, Sırpça, Bulgarca, Gürcüce, Ladino (Eski İspanyolca) olmak üzere onlarca dil kullanıyordu.
  2. Dil ile o dilin yazımı için kullanılan işaretler silsilesini karıştırmamak gerek. Gene Osmanlı imparatorluğu içinde dönemsel ve bölgesel olarak Arap alfabesi, Fars alfabesi, Helen alfabesi, Ermeni alfabesi gibi alfabeler kullanılmakla kalmamış, değişik dilleri de yazıya dökmüşlerdir. Örneğin Helen alfabesiyle yazılan Türkçe metinler, Ermeni alfabesiyle yazılan Helence metinler (burada Yunanca / Rumca isimlerini kullanmak sorunludur), Arap alfabesiyle yazılmış Türkçe metinler, Latin alfabesiyle yazılmış Ermenice, Fars alfabesiyle yazılmış Kürtçe metinler, Arap alfabesiyle yazılmış Kürtçe metinler vardır.
  3. Osmanlıcanın özellikle Farsça ve Arapçadan alıntılanmış kelime ve kalıplarla zenginleştirilmiş, içinde Helence ve Ermenice hatta Ladino kavramlar bulunduran, Arap alfabesiyle not edilen bir Türkçe olduğu bilinmekte. Her dil gibi Osmanlıca da dinamik ve 16. yüzyılda kullanılan Osmanlıca ile 19. Yüzyılda kullanılan Osmanlıca farklılıklar gösteriyor. Diğer bir deyişle Osmanlıca grameri, sentaksı, kelime haznesi başlı başına ayrı bir dil değil senkretik bir dil. Ancak son tahlilde hem saray dili olarak, hem yazılı dil olarak, hem de elitlerin dili olarak var olan bir dildir. Osmanlıca vardır!
  4. Cumhuriyet kurulduğunda dil tartışmaları çoktan başlamıştı (Osmanlıcayı Latin harfleriyle yazmak, Osmanlıcayı “sadeleştirmek”, Türkçeyi rehabilite etmek dahil). Diğer bir deyişle ne Kemalistlerin öne sürdüğü “beyaz sayfa” teorisi tam anlamıyla gerçeği yansıtır ne de İslamcıların “bir sabah uyandık ki…” teorisi. İkisi de prezantist ve demagojiktir.
  5. Ancak Cumhuriyet’le birlikte “inşa edilmekte olan ulusa dil biçme” hareketine hız verildiği de doğrudur. Bunu bir paket olarak görebiliriz : Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924), Latin Harflerine geçme meselesi (1928), Türk Dil Kurumu (1932) ve bu kurumla başlayan “Türkçe’nin sadeleştirilmesi” hareketi., Soyadı Kanunu (1934), Yer isimlerinin Türkçeleştirilmesinin ilk safhası (1934) Güneş dili Teorisi (1935-…).

karika 3

  • Osmanlıcaya dönüş?
  1. Günümüz tartışmasının iç içe geçmiş iki boyutu var: dil ve din. Elbette Latin harflerinin adaptasyonu ile Arap harfleri yeni burjuvazide İslam’la özdeşleştirildi. Kuruluşta temel amaç Arapça harflerle İslam arasında ilişki kurarak Türkiye toplumunu zorla sekülerleştirmek,. Günümüz “Osmanlıcaya dönüş” zorlamasında temel amaç gene Arap harfleriyle İslam arasında ilişki kurup zorla müslümanlaştırmak. Diğer bir deyişle aslında tartışma “Osmanlıca” konusunda değil Alfabe konusunda. Arap alfabesi doğulu olmak olmamak, Müslüman olmak olmamak gibi dikotomik (ve dolayısıyla Manikeist) konularla ilgili bir sorunsal. İktidarın “Osmanlıca’ya dönüş” dayatması aslında Arap alfabesine dönüş meselesiyle sınırlı. “Osmanlıca” işin meşrulaştırma bahanesi.
  2. Dil konusunda Osmanlıcanın (Eski Türkçenin… bu dilin bütün isimleri sorunludur) “sadeleştirilmesi” konusunda da aslında ana sorunsal din olmuştur. Arapça ve Farsça kelimeler avlanırken, hâlâ da kullanılan Helence (denizle ilgili kelimelerin hemen hemen hepsi), Ermenice (örneğin madencilikle, kuyumculukla ilgili kelimeler), Fransızca kelimelere dokunulmamıştır. Yani asıl problem Türkçenin Türkçeleştirilmesi değil Türkçenin Arapçadan (ve Farsçadan) uzaklaştırılmasıdır.
  3. Bu désarabisation kısmen başarılı olmuştur ama sadece kısmen. Doğulu görünürlüğü pekiştiren bu kelimelerin yerine yeni kelimelerin kullanımında üç yol izlenir. Hep var olagelmiş olan Anadolu popüler Türkçesinden kelime devşirme, Orta Asya Türkçelerinden (Tarihi ya da değil) kelime bulma, ve en sonda da hâlâ da devam eden kelime icat etme (özçekim…) yöntemleri.
  4. Bu kısmen başarılı olmuştur zira dil canlı bir varlıktır. Vücut organ naklini bazen kabul eder bazen reddeder. Kimi zaman bulunan kelime “tutar” (tayyare – uçak), kimi zaman iki hatta üç kelime varlıklarını sürdürür (kelime-sözcük) kimi zaman ise yeni kelime o kadar yapaydır ki hiçbir zaman dile girmez. Örnekleri çok, kimi uyduruk örneklerin de uyduruk olduğunu unutmayalım.
  5. Dolayısıyla Osmanlıca dersinin mecburi olmasının amacının “Osmanlıca” ile bir ilgisi yoktur, Arap Alfabesini öğretmekle ilgisi vardır. Ki bu dinsel içeriğinden soyutlandığında son derece önemli ve müspet bir gelişmedir. Zira Arap alfabesini öğretmek Arapça öğrenmeye vesile olabilir (Osmanlıca Arapça değildir) ve Arapça, Latince, Helence ve Farsça ile beraber bölgemizin en önemli medeniyet dillerinden biridir. Arapça öğrenmek iyi bir şeydir. Ancak günümüz konjonktüründe hem karşıtları hem de yandaşları açısından Arapça ile İslam arasında birebir bir ilişki kurulmakta. Arapça başlı başına bir dil olarak değil İslamlaştırmanın bir aracı olarak görülmekte.
  6. Her dilde felsefe yapılır. İstisnasız her dilde. Günümüz Türkiye Türkçesi ile de felsefe yapılır, “Osmanlıca” ile de. Arapça da bir felsefe dilidir, Fransızca da. Diller özgür bırakıldıklarında ihtiyaçları olan kavram ve kalıpları derhal bulurlar ve dönüştürürler. Artık ihtiyaçları olmayan kavram ve kalıpları da yavaş yavaş söküp atarlar. Buna Dilsel Darwinizm diyebiliriz. Dillerin fakirleştiği dönemler jakoben dil politikalarının zorlayıcı olduğu dönemlerdir. Dün olduğu gibi ve sarkacın diğer tarafa savrulması ile, bugün olduğu gibi.

 karika 4

Sonuç olarak Osmanlıcanın öğrenimi, Osmanlıcanın öğrenimi olsaydı bu kesinlikle savunulacak bir şey olurdu. Ama değil. İdeal bir dünyada Arapça, Farsça, Latince ve Helencenin okullarda öğretilmesine taraftar olmamak imkansız. (Bunu yanında elbette bütün bölgesel dillerin ve bütün azınlık dillerinin öğretilmesi bu dillerde eğitim verilmesi gibi). Dil kendi başına korkulacak bir şey değildir ama burada söz konusu olan dil değil din (din eğitimi konusundaki düşüncelerim şurada: Din kültürü ve Ahlak bilgisi dersleri üzerine).

Halbuki dil canlı bir varlık olarak her dilden etkilenir, halbuki dil devamlı devinim halindedir. Halbuki dil keser, biçer, birleştirir, yaratır. Aynen günümüz Türkçesindeki en sevdiğim kelime “Halbuki”de olduğu gibi. Bu tek kelimede “Hal” Arapça, “Bu” Türkçe, “Ki” Farsçadır….

Bu metni, son cümlesine kadar okuma sabrını gösterenler için not : yukarıdaki metinden Arapça, Farsça, Helence, Latince, Fransızca kelimeleri çıkararak tekrar okumayı deneyiniz, çok eğleneceksiniz…

 
9 Commentaires

Publié par le décembre 26, 2014 dans Nouvelles Publications

 

Étiquettes : , , , , , , ,

Kobané embrase les rues de Turquie

Kobané embrase les rues de Turquie

Radio Vatican

8 Octobre 2014

Entretien avec Samim Akgönül

AFP3609951_Articolo

Entretien – Les violences de l’Etat islamique se sont indirectement exportées mardi en Turquie. De violentes manifestations contre le gouvernement de Recep Tayyip Erdogan ont embrasé la rue turque. Des milliers de personnes, principalement des kurdes, ont protesté dans plusieurs villes du pays pour dénoncer le refus du pays d’intervenir militairement à sa frontière, au secours de la ville de Kobané, prise d’assaut par le groupe djihadiste l’Etat islamique. Dans plusieurs villes, la contestation a dégénéré en affrontements. Une personne a été tuée.

Après un vote au Parlement en faveur d’une intervention, Ankara essaie désormais de gagner du temps, d’où une position ambiguë, comme nous l’explique Samim Akgönül.

ÉCOUTER L’ENTRETIEN

 
Poster un commentaire

Publié par le octobre 8, 2014 dans Media

 

Étiquettes : , , , ,

 
%d blogueurs aiment cette page :