RSS

Kuram ve ampirik doğrulama : Diken ve Kaplumbağa

22 Oct

Kuram ve ampirik doğrulama : Diken ve Kaplumbağa

zenon_achilletortue

Diken internet gazetesinde çıkan bir haber üzerine dile getirdiğim bir yorum hakkında bir sosyolog ve bir ilahiyatçı meslektaşımla yaptığımız tartışmayı önemli bulduğum için bu tartışmada kullandığım argümanı paylaşmak istiyorum.

Diken gazetesine göre bir ilahiyatçı hoca başı açık öğrencilerine “Sizin yüzünüzden melekler derse gelmiyor” demiş. Haber burada : http://www.diken.com.tr/akademisyenden-basi-acik-ogrencilere-sizin-yuzunuzden-melekler-derse-gelmiyor/

Haberin doğruluğu yanlışlığı meselesine girmiyorum. Bu haber üzerine sosyal medyada yarı ironik şunu söylemiştim:

Bu önermenin (« Sizin yüzünüzden melekler derse gelmiyor ») bilimsel olarak doğru bir önerme olduğunu düşünüyorum ve meslektaşımı tebrik ediyorum.

  1. Bu önermenin yarısı yüzde yüz doğrudur (Melekler derse girmiyor)
  2. Bu önermenin diğer yarısı (« sizin yüzünüzden ») doğruluğu ya da yanlışlığı ispat edilemeyecek bir veridir. Dolayısıyla bir hipotezdir ancak ampirik yöntemle (Schrödinger’in Kedisi gibi) sağlaması yapılamaz. Dolayısıyla bir kısım insanların bunu « doğru » kabul etmesi bilimsel olarak bir sakınca yaratmaz.
  3. Velhasıl kelam kastedilen şey, Melek isminde öğrencilerin devamsızlık sorunu değilse (eğer öyleyse bu önerme bilimsel olarak yanlıştır) bu önerme bilimsel olarak doğrudur

Bu yorum üzerine sosyolog meslektaşım yaptığım yorumun kuramsal olarak doğru olduğunu ancak benim yorumumun da ampirik olarak ispat edilemeyeceğini söyledi. İlahiyatçı meslektaşım ise yorumumun alaycı olduğunu zira söz konusu bölümün ilahiyat olduğunu ve dolaysıyla “Melek” kavramının bu bilim dalında konsensüse ulaşmış ölçülebilir bir veri olduğunu söyledi.

İkisi de haklıdır. Bu Teori ve Ampirik doğrulama konusunda eskiden verdiğim sosyolojide Kuram ve Yöntemler dersinde kullandığım bir örnek var: “Aşil ve Kaplumbağa”.

Zenon’un paradoksuna göre aralarındaki anlaşmaya göre, Aşil ne kadar hızlı giderse gitsin Kaplumbağanın yarışa başladığı ya da yarışta eriştiği noktaya geldiğinde, Kaplumbağanın aldığı yol minicik de olsa, önünde kat edilecek yeni bir yol olur. Ve bu sonsuza kadar devam ettiğinden Aşil asla kaplumbağayı yakalayamaz. Teoride Aşilin Kaplumbağayı geçme şansı % 0’dır.

Zenon paradoksu “iyi” bir kuramdır: belirli şartlar bir araya geldiğinde en imkansız şeyler bile gerçekleşebilir. Şimdi bu teorinin sahada doğrulamasına bakalım.

  1. İnsanlar ve Kaplumbağalar yarışmazlar. Ancak %0 olmayan minicik bir ihtimal, örneğin bir orman yangınından kaçma durumu olabileceğini varsayabiliriz.
  2. İnsanlar ve kaplumbağalar konuşamazlar ancak %0 olmayan minicik bir şekilde anlaşabilecekleri bir kodlama bulabileceklerini varsayabiliriz.
  3. Kaplumbağalar ölçüm aletleri kullanamazlar ancak %0 olmayan minicik bir ihtimalle (örneğin içgüdüler) kat ettikleri yolu hesaplayabileceklerini varsayabiliriz.
  4. İnsanlar ve Kaplumbağalar etik sorumluluklardan yoksundurlar, yani yukarıdaki varsayımlar gerçekleşse bile Aşil’in sözünde durma olasılığı bu sonsuz küçük olasılıkların da sonsuz küçüğündedir

Dolayısıyla sahaya indiğimizde ve Aşil ile kaplumbağayı yan yana koyduğumuzda Aşil’in kaplumbağayı geçme şansı belki %100 değildir ama %99,99999∞’dur ki sosyal bilimlerde bu olasılık yok sayılabilir. (Müspet bilimlerde nereden itibaren yok sayılabileceği bilimine göre değişir). Yani bu önermede iyi bir teori asla ve asla pratikte gözlemlenemez. Aşil her zaman kaplumbağayı geçer.

Uzun lafın kısası kurama inanmayın, en azından kuramla yetinmeyin, ama sakın kuramsız kalmayın.

 

 
Poster un commentaire

Publié par le octobre 22, 2016 dans News

 

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

 
%d blogueurs aiment cette page :