RSS

Cin Şişeden Çıktı, Geçmişten Kaçış Yok

23 Fév

Cin Şişeden Çıktı, Geçmişten Kaçış Yok

MIMESIS

9 Subat 2012

Mimesis Söyleşi / Fırat Güllü’nün; Metin Göksel, İlker Yasin Keskin, Duygu Dalyanoğlu, Cüneyt Yalaz ve Uluç Esen’le 9 Şubat 2012 tarihinde Tiyatro Boğaziçi’nin yeni prodüksiyonu Eleni’den Mektuplar üzerine yaptığı söyleşiyi yayınlıyoruz.

Öncelikle oyunun yazılış serüveni ile başlayalım isterseniz. Tiyatro Boğaziçi’nde kökleri geçmişe dayanan bir özgün metin üretme geleneği olduğunu biliyoruz. Bu anlamda çok farklı prodüksiyonlarda farklı farklı yöntemler devreye girmişti. Zaman Zaman sahne ağırlıklı, zaman zaman masabaşı ağırlıklı süreçler önplana çıkmıştı. Bu oyun gündeme geldiğinde nasıl bir süreç söz konusu oldu?

Metin Göksel: Öneri Sevilay Saral tarafından Tiyatro Boğaziçi’ne sunuldu. İlk geldiği haliyle kimlik değiştirmek zorunda kalmış bir Rum kadının hikayesini anlatacak bir öykü düşünülmüştü. Ben sürece dahil olduğumda ortada oldukça ayrıntılı bir sinopsis vardı. Hatta bu haliyle, “acaba bu gerçek bir yaşam öyküsü mü” diye düşündürecek bir biyografi çalışması yapılmıştı. Oyunun kahramanı Eleni ve ailesinin yaşamının, oyunda ele alınan kesitte yer alan ya da yer almayan tüm ayrıntılarını içeren bir ön hazırlık çalışması söz konsuydu. Tabii o biyografinin bu haliyle sahnelenmesi mümkün değildi. Sevilay bu arka planı kullanarak hikayeyi oyunlaştırmaya başladı. Bu aşamada iki şey aynı anda gerçekleşti: Bir yandan kadro oyunu bu veriler doğrultusunda yeniden ele alıp işlerken diğer yandan sık sık bu arka plana geri dönüldü ve Eleni’nin yaşam öyküsünün hangi parçalarının kullanılabileceği üzerine tartışıldı. Bu anlamda yazar kadronun fikirlerine oldukça açık bir tutum sergiledi ve sinopsis sık sık değişti. Bu değişiklikler doğrultusunda yazar yazdığı sahneleri tekrar gruba sundu. Bu aşamada projenin başlangıçtaki halinden epeyce farklılaştığını belirtmek lazım. Örneğin başta oyunun üç ana karakter üzerine kurulu olması düşünülüyordu (Feride, Adnan ve Diyojen) ama çalışmalar ilerledikçe Eleni’nin hayaletinin de oyuna eklenebileceği düşünüldü. Bu öneri yazara iletildi ve sahne üzerinde bir deneme yapıldı. Bunun üzerine yazar bu figürü oyunun içine eklemenin yollarını araştırdı. Ama yine de şunu ortaya koymak lazım, sonuçta metnin oluşumunda yine de yazar ağırlıklı bir süreç işledi.

[…]

Ermeni cemaati içerisinde hakim olan iki anlayış var: Bir kesim özellikle geçen yüzyılın başından beri yaşanan katliam, tehcir, soykırımların kurbanlarının artık yok olduklarını, dolayısıyla onların hikayelerini anlatmanın çok da bir şeyi değiştirmeyeceğini iddia ediyor. Diğer bir kesim ise bunların çok değerli bir malzeme ortaya çıkardığını ve kesinlikle kamusallaştırılmaları gerektiğini savunuyor.

Metin Göksel: Bu projeyi çıkarırken yararlandığımız kaynaklardan birisi olan Samim Akgönül’ün Türkiye’de Rumlar adlı kitabında da vurgulanan bir noktaya dikkat çekmek istiyorum: Orada da söylendiği gibi kimlik mücadelelerinin yükselmesiyle birlikte geçmişte Türkiye’de yaşamış ve kimlikleri nedeniyle dışlanmış grupların birden ilgi nesnesi haline gelmeleri söz konusu oldu. Bunu “moda bir davranış” olmaktan çıkarmak önem taşıyor. Bu yaklaşımların samimiyeti bugün devletlerin hala süren ayıklama politikalarına karşı çıkılıp çıkılmadığına bakılarak ölçülmelidir. Devlette mutlaka değişen şeyler var ama farklı kültürlerin Osmanlı’da olduğu gibi hiyerarşik bir biçimde algılanması sorunu devam ediyor. Bununla mücadele edilmelidir. Yoksa bu nostaljik bir hayıflanmadan ibaret kalır. Diğer yandan cin şişeden çıktı artık. Çok geniş kesimler hala bu konuda direniş gösteriyor gibi görünse de beli bir kesim geçmişin tabu konuları üzerine tartışmaya, konuşmaya başladı. Sonuçta her şeyin eskisi gibi devam ettiğini iddia etmek de zor. Önemli olan bu konuda kararlı bir duruş sergilemek ve çalışmaya devam etmek. Bu oyun da bu konudaki mütevazi bir çaba olarak görülmeli

Röportajın tümü

 
Poster un commentaire

Publié par le février 23, 2012 dans Manifestations culturelles

 

Étiquettes : , , , , ,

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

 
%d blogueurs aiment cette page :