RSS

Libertad para los mapuches

26 Oct

Şili’nin dağ Şililileri

Samim Akgönül

Radikal, 24.10.2010

33 madencinin yer altından çıkarıldığı ve madenci haklarına büyük saygı gösteren Şili’de başka şeyler de oluyor bu aralar. Santiago sokakları ‘Libertad para los mapuches’ sesleriyle inliyor. Mapuçe aktivistleri her gün yürüyüş yapıyor. Zira ‘terörist’ olarak suçlanan siyasi tutukluları açlık grevinde. Hükümet bir ‘hayata dönüş operasyonu’ düzenlemeye hazırlanıyor.
Mapuçeler ise direniyorlar. Ağustos 2009’da güvenlik güçlerinin bir çiftliğe yaptıkları operasyonda öldürülen Jaime Mendoza Collio’dan sonra ‘Mapuçe Toprak Birliği’ isimli örgüt kurulmuş, liderliğini Jose Nain üstlenmişti. Örgüt, Şili devlet terörüne karşı topyekun mücadele kararı aldı. Bugün de ‘Terörle Mücadele Yasası’ndan tutuklanan 96 Mapuçe aktivistinin serbest bırakılmasını talep ediyorlar. Bu aktivistlerin arasında yalnız dördü mahkum edildi, gerisi tutuklu. Sadece özgürlük talep ettikleri, ayrımcılığa karşı çıktıkları için şiddetli polis operasyonlarında tutuklandılar, kameraların karşısında kelepçelenip küçük düşürülmeye çalışıldılar. Aylardır mahkemeye çıkarılmayı bekliyorlar. Ama cunta zamanından kalma Terörle Mücadele Yasası, cezaya dönüşen tutuklamalara olanak tanıyor. Zaten cunta devri bitse de Anayasa değişememiş. Mapuçeler yeni demokratik bir anayasa istiyorlar. Kültürel ve siyasi haklarını garanti altına alan sivil bir anayasa.

Yok etme
Mapuçeler Şili’nin kültürel azınlıklarından ve yerli halklarından biri. Kendi dillerinde Mapuçe, ‘Toprak Halkı’ demek. Toplam nüfusun yüzde 5’ini oluşturuyorlar. Neredeye 700?bin kişilik bir topluluk. 17. yüzyıldan itibaren İspanyol sömürgecilere karşı direniyorlar. 1810’dan beri Şili’de egemen çoğunluk tarafından eziliyorlar. Ama en çok da 1973’ten sonra Pinochet rejimi eziyet etmiş Mapuçelere. Önce kırıma uğramışlar, teker teker öldürülmüşler. Şili’nin ‘Cumartesi Anneleri’ arasında, oğulları ve kocaları faili meçhul cinayetlere kurban gitmiş, diktatörlüğün işkencehanelerinde kaybolmuş birçok Mapuçeli kadın var.
Sonra acımasız bir asimilasyona tabi tutulmuşlar. Nüfusta denge oluşturmak için yaşadıkları bölgeye İspanyol asıllılar yerleştirilmiş, kimileri başkent Santiago’ya zorla göç ettirilmiş, kimisi de açlıktan ve sefaletten kaçmak için Şili’nin ortasındaki Mapuçe bölgesini terk etmiş. Cunta döneminde ve sonrasında da zorla İspanyolca öğretilmiş bu yerli halka, anadilleri yasaklanmış, etnik sembolleri, kıyafetleri, şarkıları terör göstergesi olarak algılanmış. Son olarak Mapuçe kültürü biblolaştırılmaya çalışılmış. Mapuçelik turistik bir folklor haline getirilmiş. Kültürleri, dilleri, müzikleri, kıyafetleri, İspanyolca konuşurkenki şiveleri küçümsenmiş. Ama Mapuçeler hâlâ direniyor.

Özerklik talebi
Mapuçelerin talepleri çok basit. Her şeyden önce demokratik bir Şili istiyorlar. Cuntanın bütün izlerinin silinmesini, yeni demokratik bir anayasa yapılmasını, kurumsallaşmış ırkçılığın bitmesini, devletin şiddet uygulamayı bırakıp şefkat göstermesini istiyorlar. Özellikle Mapuçe bölgesine yığılan askeri birliklerin çekilmesini ve bölgedeki olağanüstü hal uygulamasının sonlanmasını talep ediyorlar.
Bütün siyasi tutukluların serbest kalması, genel af ilan edilmesi ve ifade özgürlüklerinin iade edilmesi için direniyorlar. Hapise tıkılma korkusu olmadan haklarını savunabilmek için savaşıyorlar. Ayrıca kendi bölgeleri için özerklik istiyorlar. Kendi yaşadıkları bölgenin kaderinde söz sahibi olmayı talep ediyorlar. Elbette Mapungundun denilen Mapuçe dilinde eğitim hakkını elde etmek için de direniyorlar.
Fakat Şili hükümeti şimdilik bu talepleri reddediyor. Zira cuntadan beri bütün Mapuçe toprakları teker teker önce istimlak edildi, daha sonra da ormancılık ve madencilik şirketlerine ve elektrik santrallerine peşkeş çekildi. Bölgelerinin sahibi Mapuçeler, yıllar içinde Şili’nin en fakir halkı haline geldi. Gerçek bir etno-sınıf oluşturdular. Mapuçelerin kavgası, Şili’nin geleceğini belirleyecek gibi duruyor. Şili, Türkiye’ye o kadar da uzak bir ülke değil sanki.

 
Poster un commentaire

Publié par le octobre 26, 2010 dans Nouvelles Publications

 

Étiquettes : , , , , , , ,

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

 
%d blogueurs aiment cette page :